System kaucyjny w Polsce może już jesienią przejść kolejną korektę. Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad zmianami przepisów, które mają dotyczyć m.in. terminu wykorzystania bonów otrzymywanych za zwrócone opakowania, rozszerzenia katalogu produktów objętych kaucją oraz sposobu finansowania całego systemu.

System kaucyjny na dobre wpisał się już w codzienność klientów sklepów, ale jego funkcjonowanie nadal wymaga zmian. Resort klimatu przygotowuje rozwiązania, które mają usunąć część problemów ujawnionych w praktyce.

Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska zapowiedziała, że projekt nowych przepisów może pojawić się już jesienią 2026 roku. Jednym z najważniejszych tematów jest sposób rozliczania pieniędzy należnych konsumentom za oddawane opakowania.

Bony za butelki z dłuższym terminem ważności?

W wielu sklepach zwrot opakowań odbywa się za pośrednictwem automatów, które po przyjęciu butelek lub puszek drukują bon. Klient może następnie wykorzystać go podczas zakupów lub rozliczyć zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej placówce.

Ministerstwo chce wydłużenia terminu ważności takich bonów. Z punktu widzenia klientów byłaby to istotna zmiana – szczególnie dla osób, które oddają większą liczbę opakowań jednorazowo, ale niekoniecznie planują natychmiastowe zakupy w tym samym sklepie.

Zapowiedź wydłużenia ważności bonów jest jednym z elementów przygotowywanej korekty systemu.

„Małpki” również z kaucją

Znacznie większe emocje może wywołać plan rozszerzenia systemu o kolejną kategorię opakowań. Ministerstwo zapowiada objęcie systemem kaucyjnym również tzw. małpek, czyli niewielkich szklanych butelek.

Oznaczałoby to, że przy zakupie produktów sprzedawanych w takich opakowaniach konsument płaciłby dodatkową kaucję, którą następnie mógłby odzyskać po zwrocie butelki.

Rozszerzenie systemu o małe szklane opakowania może mieć duże znaczenie z punktu widzenia gospodarki odpadami. Są to opakowania często kupowane pojedynczo i równie często trafiające do ulicznych koszy lub pozostawiane w przestrzeni publicznej.

Kto ma finansować system?

Kolejnym obszarem, nad którym pracuje resort, jest finansowanie systemu kaucyjnego. Ministerstwo analizuje rozwiązania dotyczące przepływu pieniędzy i odpowiedzialności podmiotów uczestniczących w całym procesie.

To ważne szczególnie dla producentów, operatorów systemu oraz handlu. System kaucyjny to bowiem nie tylko automaty ustawione przy sklepach. Za każdym zwróconym opakowaniem stoi cały proces logistyczny: odbiór, magazynowanie, transport, sortowanie, rozliczenia finansowe oraz przygotowanie surowców do ponownego wykorzystania lub recyklingu.

Ewentualne zmiany zasad finansowania mogą więc mieć bezpośrednie znaczenie dla przedsiębiorców działających na rynku napojów i handlu detalicznego.

System kaucyjny nadal będzie się zmieniał

Zapowiedzi resortu pokazują, że obecne zasady nie są rozwiązaniem ostatecznym. Ministerstwo chce reagować na problemy pojawiające się podczas praktycznego funkcjonowania systemu i dostosowywać przepisy zarówno do potrzeb konsumentów, jak i przedsiębiorców.

Na razie mowa jednak o przygotowywanych zmianach. Szczegółowe rozwiązania będą znane po przedstawieniu projektu ustawy i rozpoczęciu procesu legislacyjnego.

Najbardziej odczuwalną dla przeciętnego klienta zmianą może być wydłużenie ważności bonów otrzymywanych po zwrocie opakowań. Znacznie większą zmianą systemową byłoby natomiast włączenie do systemu kolejnego rodzaju opakowań – małych szklanych butelek.

Jeżeli zapowiadane rozwiązania wejdą w życie, system kaucyjny stanie się szerszy niż obecnie. Dla klientów oznaczać to będzie więcej opakowań, za które można odzyskać pieniądze. Dla sklepów, producentów i operatorów – konieczność dostosowania się do kolejnych zasad funkcjonowania całego mechanizmu.