Zagłębiowskie Centrum Onkologii – nowoczesne terapie w sercu regionu. Od sztucznej inteligencji po chirurgię onkoplastyczną

Jeszcze dekadę temu pacjenci onkologiczni z Zagłębia zmuszeni byli szukać pomocy w Katowicach czy Gliwicach. Dziś Zagłębiowskie Centrum Onkologii w Dąbrowie Górniczej jest jednym z najbardziej kompleksowych i najlepiej wyposażonych ośrodków w południowej Polsce. Szpital łączy pod jednym dachem zaawansowaną diagnostykę obrazową i molekularną, chirurgię, radioterapię, medycynę nuklearną, leczenie systemowe oraz rehabilitację.

Co więcej – należy do wąskiej grupy jednostek realizujących Kompleksową Opiekę Onkologiczną (KON) dla pacjentów z rakiem piersi oraz jelita grubego. Oznacza to pełną, skoordynowaną ścieżkę leczenia, od pierwszej diagnostyki aż po rehabilitację.

Radioterapia wspierana sztuczną inteligencją

Jednym z najmocniejszych filarów ZCO jest Zakład Radioterapii, wyposażony w trzy akceleratory liniowe TrueBeam firmy Varian. To urządzenia najnowszej generacji, umożliwiające precyzyjne podawanie dawki promieniowania przy jednoczesnym oszczędzaniu zdrowych tkanek. Zaawansowane techniki IMRT i VMAT pozwalają „modelować” wiązkę promieniowania z dokładnością niemożliwą do osiągnięcia jeszcze kilka lat temu.

Szczególną rolę odgrywa radioterapia stereotaktyczna (SRT), stosowana m.in. w guzach płuc, mózgu czy wątroby – umożliwiająca leczenie za pomocą jednej lub kilku wysokoenergetycznych sesji.

W 2024 roku zakład radioterapii przeszedł krok milowy. Jako jeden z pierwszych w Polsce wdrożył sztuczną inteligencję do procesu planowania leczenia. System automatycznie konturuje guz i narządy krytyczne, skracając pracę, która dotąd zajmowała godziny, do kilkunastu minut. Lekarz cały czas nadzoruje proces – jednak pacjenci szybciej rozpoczynają terapię, a zespół może poświęcić więcej czasu na indywidualne przygotowanie planów leczenia.

– Rocznie z radioterapii korzysta w naszym zakładzie ponad 1200 pacjentów – podkreśla dr n. med. Marcin Hutnik, kierownik Zakładu Radioterapii.

Chirurgia onkologiczna – medycyna precyzyjna i troska o estetykę

Oddział Chirurgii Onkologicznej ZCO stosuje metody, które jeszcze niedawno były dostępne tylko w wiodących centrach klinicznych.

• W leczeniu raka piersi rutynowo wykonywane są zabiegi onkoplastyczne, umożliwiające usunięcie guza przy zachowaniu kształtu piersi.
• Standardem stała się biopsja węzła wartowniczego, pozwalająca uniknąć rozległych operacji i zmniejszyć ryzyko obrzęku limfatycznego.
• U pacjentek z grupy wysokiego ryzyka możliwa jest mastektomia profilaktyczna z rekonstrukcją.
• W chirurgii jelita grubego i odbytnicy dominuje laparoskopia, skracająca rekonwalescencję.
• W zabiegach tarczycy stosowany jest neuromonitoring śródoperacyjny, chroniący nerwy krtaniowe.
• Chirurdzy wykonują również resekcje nowotworów trzustki, wątroby oraz implantacje portów naczyniowych.

– Dzięki nowoczesnym technikom nasi pacjenci szybciej wracają do normalnej aktywności i lepszej jakości życia – podkreśla lek. Janusz Sznajder, kierownik oddziału.

Leczenie systemowe – terapie celowane, immunoterapia i opieka jednodniowa

W Oddziale Onkologii Klinicznej stosuje się pełne spektrum leczenia systemowego: chemioterapię, hormonoterapię, immunoterapię oraz terapie celowane. Diagnostyka obrazowa, patomorfologiczna i molekularna realizowana jest w całości w ZCO, co pozwala precyzyjnie dobierać leczenie.

Większość terapii odbywa się w trybie hospitalizacji jednodniowych, co znacząco ogranicza konieczność pobytu w szpitalu. W wybranych przypadkach pacjenci mogą otrzymywać leki w domu – w formie tabletek lub przy użyciu infuzora.

Oddział dysponuje kompletem leków refundowanych w Polsce, w tym nowoczesnymi terapiami ukierunkowanymi molekularnie oraz inhibitorami punktów kontrolnych.

– Pacjentom zapewniamy także fizjoterapię, wsparcie psychologiczne oraz możliwość skorzystania z czepka chłodzącego, który zmniejsza ryzyko utraty włosów podczas chemioterapii – mówi dr n. med. Agnieszka Boratyn-Nowicka, kierująca oddziałem.

Medycyna nuklearna i obrazowanie – diagnostyka na światowym poziomie

Zakład Medycyny Nuklearnej ZCO to jedno z najnowocześniejszych miejsc w regionie. Pacjenci korzystają tu m.in. z:

• PET-CT z wykorzystaniem FDG oraz F-choliny, umożliwiających wykrywanie najmniejszych przerzutów,
• SPECT-CT, pozwalającego diagnozować choroby kości, tarczycy, nerek czy lokalizować węzeł wartowniczy.

Ośrodek dysponuje także pełnym zapleczem obrazowym – rezonansem 1,5T, tomografią komputerową, mammografią cyfrową i zaawansowaną ultrasonografią z możliwościami biopsji.

– Dzięki tak szerokiej diagnostyce pacjent może odbyć cały proces rozpoznania nowotworu w jednym miejscu – zaznacza dr n. med. Joanna Nalewajka-Kołodziejczak.

Fizyka medyczna – niewidoczny fundament bezpieczeństwa

Za techniczną doskonałość leczenia odpowiada Zakład Fizyki Medycznej. Fizycy:

• kalibrują akceleratory,
• kontrolują parametry urządzeń,
• weryfikują każdy plan leczenia na fantomach,
• dbają o ochronę radiologiczną pacjentów i personelu.

– Naszym zadaniem jest przełożenie koncepcji lekarza na bezpieczny i precyzyjnie realizowany proces napromieniania – mówi mgr Grzegorz Żygliński.

Koordynacja i KON – pacjent prowadzony za rękę

ZCO realizuje zarówno szybką terapię onkologiczną w ramach systemu DILO, jak i Kompleksową Opiekę Onkologiczną. Pacjent ma przydzielonego koordynatora, który umawia wszystkie badania i konsultacje.

– Od diagnozy, przez konsylium, leczenie i rehabilitację – cały proces odbywa się w jednym, spójnym systemie – podkreśla dr n. med. i n. o zdr. Eliza Dzialach.

Rehabilitacja – ostatni etap, który decyduje o jakości życia

Zakład Rehabilitacji prowadzi kompleksowe wsparcie m.in.:

• zapobieganie i leczenie obrzęku limfatycznego,
• masaże, drenaże, kompresjoterapię,
• indywidualne programy ćwiczeń,
• fizykoterapię, w tym krioterapię miejscową.

– To właśnie rehabilitacja przesądza o tym, jak szybko pacjentka wróci do pełnej aktywności – zaznacza lek. Magdalena Drożdż-Szczypka.

Nowoczesna onkologia w zasięgu mieszkańców regionu

Zagłębiowskie Centrum Onkologii udowadnia, że jeden ośrodek może połączyć diagnostykę, terapię, koordynację i wsparcie pacjenta w sposób koherentny i nowoczesny. W Dąbrowie Górniczej powstało miejsce, które łączy technologię, doświadczenie zespołu i myślenie o pacjencie w sposób całościowy.

To model onkologii, który jeszcze niedawno wydawał się zarezerwowany dla największych akademickich centrów. Dziś jest rzeczywistością w sercu Zagłębia.