Rząd zajmie się nowelizacją ustawy o dochodach samorządów

Podczas wtorkowego posiedzenia Rady Ministrów rząd omówi projekt nowelizacji ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (JST). Propozycja przygotowana przez Ministerstwo Finansów ma charakter techniczny i zakłada aktualizację danych wykorzystywanych do obliczania dochodów samorządów – bez zmian w samej metodologii ich ustalania.

Aktualne dane podstawą dla budżetów JST

Jak przypomina resort finansów, obowiązująca ustawa o dochodach JST wprowadziła reformę zasad finansowania samorządów. Dochody na 2025 rok zostały ustalone na podstawie danych z zeznań podatkowych za lata 2021–2022. W ocenie skutków regulacji (OSR) wskazano, że dane te zostały już zaktualizowane, co wymaga dostosowania dochodów samorządów na rok 2026.

Zgodnie z propozycją, udziały JST w podatkach PIT i CIT na 2026 rok będą obliczane na podstawie danych podatkowych z 2024 r. Naliczanie subwencji zostanie natomiast oparte na porównaniu potrzeb finansowych pomiędzy rokiem 2025 a 2026.

„Na rok 2026 potrzeby finansowe jednostek samorządu terytorialnego będą naliczane według obowiązującej ustawy, natomiast aktualizacja dotyczyć będzie wyłącznie danych z roku 2025, które stanowią punkt odniesienia dla wyliczenia przyrostu” – wyjaśnia Ministerstwo Finansów.

Zmiany o charakterze porządkującym

Resort finansów zapowiada również zastosowanie zaktualizowanych danych terytorialnych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych oraz potrzeb oświatowych. Dzięki temu dochody JST będą lepiej odzwierciedlać aktualną sytuację demograficzną i gospodarczą w poszczególnych regionach.

W projekcie znalazły się także zapisy umożliwiające dokładniejszą ocenę działania systemu wyrównawczego w 2026 roku, co ma pomóc w dalszej ewaluacji mechanizmu dochodów samorządów.

Nowy system finansowania samorządów

Nowa ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego obowiązuje od 1 stycznia 2025 r. Zmieniła ona strukturę finansowania samorządów, czyniąc dochody podatkowe głównym źródłem ich finansowania, a subwencje z budżetu państwa – wsparciem uzupełniającym.

Wprowadzono również pojęcie „potrzeb finansowych jednostki samorządu terytorialnego”, obejmujących pięć kategorii: wyrównawcze, oświatowe, rozwojowe, ekologiczne i uzupełniające. To właśnie one stanowią podstawę do ustalania wysokości subwencji państwowych.

Planowana nowelizacja ma na celu aktualizację i uporządkowanie danych, tak aby przyszłoroczne budżety samorządów lepiej odzwierciedlały realne uwarunkowania finansowe oraz potrzeby społeczności lokalnych.

Zdjęcie ilustracyjne, fot. Serwis Samorządowy PAP