Nowe przepisy ws. wydatkowania środków z opłat za alkohol. Gminy zyskają większą elastyczność

Rządowy projekt nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wprowadza istotne zmiany w sposobie wydatkowania środków pochodzących z opłat za obrót napojami alkoholowymi. Gminy będą mogły przeznaczać te fundusze nie tylko na walkę z alkoholizmem, ale także na przeciwdziałanie innym uzależnieniom, takim jak narkomania czy uzależnienie od hazardu. To ważny krok w kierunku kompleksowego podejścia do problemów społecznych związanych z uzależnieniami.

Rozszerzenie możliwości wydatkowania środków

Obecnie gminy są zobowiązane do przeznaczania 50% wpływów z opłat za obrót hurtowy napojami alkoholowymi na działania związane z przeciwdziałaniem negatywnym skutkom spożywania alkoholu. Nowelizacja ustawy, opublikowana przez Rządowe Centrum Legislacyjne, zakłada rozszerzenie tych możliwości. Środki będą mogły być wykorzystywane na profilaktykę i leczenie wszystkich rodzajów uzależnień, nie tylko tych związanych z alkoholem.

„Propozycja uwzględnia wdrożenie zintegrowanego podejścia do rozwiązywania problemów uzależnień, m.in. poprzez powołanie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) oraz ujednolicenie gminnych programów profilaktyki” – czytamy w uzasadnieniu projektu. Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że zmiana ta wynika z potrzeby kompleksowego podejścia do problemów społecznych oraz uwzględnienia wniosków Najwyższej Izby Kontroli (NIK).

Wsparcie dla gmin w walce z uzależnieniami

Nowe przepisy mają na celu zwiększenie elastyczności gmin w zarządzaniu środkami pochodzącymi z opłat za alkohol. Dzięki temu samorządy będą mogły skuteczniej reagować na lokalne problemy, takie jak uzależnienie od narkotyków, dopalaczy czy hazardu. To szczególnie ważne w kontekście rosnącej skali problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, zwłaszcza wśród młodzieży.

„Mając na uwadze złożoność problemów uzależnień, zasadnym wydaje się rozszerzenie przeznaczenia tych środków na działania dotyczące również innych uzależnień” – podkreślono w uzasadnieniu projektu.

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Projekt nowelizacji zakłada, że nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku. To da gminom czas na dostosowanie swoich programów profilaktycznych do nowych regulacji. Wprowadzenie zmian ma również na celu ułatwienie współpracy między różnymi instytucjami zajmującymi się problemami uzależnień, co przełoży się na większą skuteczność działań profilaktycznych i terapeutycznych.

Dlaczego to ważna zmiana?

Rozszerzenie możliwości wydatkowania środków z opłat za alkohol to krok w kierunku nowoczesnej i kompleksowej polityki społecznej. Uzależnienia to problemy, które często się przenikają – osoba uzależniona od alkoholu może jednocześnie borykać się z innymi nałogami. Dlatego tak ważne jest, aby środki finansowe mogły być wykorzystywane w sposób elastyczny, odpowiadający na realne potrzeby społeczności lokalnych.

Nowelizacja ustawy to także odpowiedź na zmieniające się wyzwania społeczne. W dobie rosnącej dostępności substancji psychoaktywnych oraz rozwoju nowych form uzależnień, takich jak uzależnienie od internetu czy gier komputerowych, konieczne jest dostosowanie narzędzi prawnych do aktualnych realiów.

Podsumowanie

Projekt nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi to ważna zmiana, która umożliwi gminom skuteczniejsze zarządzanie środkami z opłat za alkohol. Dzięki rozszerzeniu możliwości wydatkowania tych funduszy na przeciwdziałanie wszystkim rodzajom uzależnień, samorządy zyskają narzędzia do kompleksowej walki z problemami społecznymi. To krok w kierunku bardziej zintegrowanej i efektywnej polityki społecznej, która odpowiada na współczesne wyzwania.

Nowe przepisy wejdą w życie w 2026 roku, dając gminom czas na przygotowanie się do zmian i opracowanie strategii dostosowanych do lokalnych potrzeb.

Łukasz Kałdonek

fot. PAP/Marcin Bednarski